Mitsy Groenendijk

Uit het Engels vertaald door Cor Vos

Al duizenden jaren, van Egypte tot India, van Zuid-Amerika tot China, worden aan apen alle mogelijke waarden toegekend. Door de veelheid aan culturen en geloofssystemen zijn zij vrijwel de gehele scoop van menselijke eigenschappen gaan vertegenwoordigen, uiteenlopend van wijsheid tot zonde, van spiritualiteit tot aardse verslavingen. Zij zijn die abjecte ‘anderen’ met een griezelige gelijkenis met ons, die wij ons via het discours van de moderne Westerse wereld hebben toegeëigend als onderzoeksobjecten. Mitsy Groenendijks apen uit de serie “People see, People do” (“Mensen zien, Mensen doen”) weerspiegelen deze onderzoekende dierkundige blik en vormen daarmee een nieuwe antropologie, namelijk één die geschreven is door apen. Of ze nu staan of liggen, bang zijn, elkaar knuffelen, een januskop hebben of mediteren, ze kijken vooral naar óns. En in plaats van zich lijdzaam te laten vangen door observerend onderzoek bieden zij zelf een spektakel, waardoor ze zich niet laten toeëigenen. Rondom hun vragende ogen kristalliseert als het ware een mensbeeld waarbij elke gipsen pose en elk gebaar verwijst naar een formule, een clichématige act. Trouw aan hun beroemde naäpen, tonen ze ons voortdurend verstoorde versies van onze eigen rituelen, alsof ze het subversieve potentieel dat in die herhaling ligt beter begrijpen dan wijzelf. Door onze gewoontes te parodiëren, benadrukken ze de herhaling van sociaal geaccepteerde rituelen als zijnde een existentieel fundament. Het bestaan is niet zozeer een uitdrukking van een intrinsieke natuur als wel een herhaling van aangeleerde handelingen. Door woorden te schrijven en zichzelf te articuleren in de ruimte belichamen Mitsy’s apen een amusant en deconstructief discours over menselijke eigenschappen. Vanuit hun ongewisse dierlijkheid creëren ze de ruimte om op een nieuwe manier over onszelf na te denken, terwijl ze ons vreemd genoeg tegelijkertijd doen denken aan lopende-band-producten. In de uitdagende gedachtegang over natuur en cultuur die door deze kindergrote huisdieren wordt verbeeld, klinkt een ander verschil door, namelijk het hegemonistisch onderscheid tussen hoge kunst en populaire cultuur, ergens te midden van Teletubbies, tuinkabouters en Mexicaanse Catrina’s van papier-maché. Uit dit esthetische en sociaal-culturele breukvlak komt de vraag naar voren waar Mitsy’s apen ons mee confronteren: in welke mate apen we onszelf en anderen na om te kunnen overleven?
Catherine Somzé, Amsterdam 2005

> CLOSE Window

Comments are closed.

Camera Littera on